دانشگاه تهران Journal of Contemporary Islamic Studies 2645-3290 2 1 2020 01 01 حل تعارض ظاهری بین آیات سَیْف و نفی اکراه و تأثیر آن در مسئلۀ آزادی در انتخاب دین حل تعارض ظاهری بین آیات سَیْف و نفی اکراه و تأثیر آن در مسئلۀ آزادی در انتخاب دین 171 190 75060 EN محمد رضا شایق استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2019 06 26 موضوع آزادی دین در اسلام، یکی از مباحث مهم در عرصۀ فقه و تفسیر قرآن کریم است. طبق آیات نفی اکراه، هر کس در انتخاب دین آزاد است و طبق ظاهر آیات سَیْف، افراد در انتخاب دین آزاد نیستند. بین آیات سَیْف و نفی اکراه، یکی از این چهار رابطه برقرار می‌شود: 1. آیات سَیْف، ناسخ آیات نفی اِکْراهند، بنابراین با نزول این آیات حکم آزادی دین نسخ شده است؛ 2. عکس مورد قبل؛ یعنی با نزول آیات نفی اکراه، مسألۀ اکراه در دین نسخ شده است؛ 3. آیات سَیْف، مخصص عموم آیات نفی اکراه هستند، بنابراین افراد در انتخاب دین آزادند، مگر در مواردی که در آیات سَیْف بیان شده‌ است؛ 4. آیات سَیْف، ناظر به اکراه ظاهری و آیات نفی اکراه ناظر به اکراه باطنی است، پس افراد در باطن مختارند نه در ظاهر. به ‌دلیل نزول آیۀ 29 سورة توبه، بعد از آیات سَیْف (که دلیل آزادی اهل کتاب در دین­داری به ‌شرط پرداخت جزیه است)، فرض اول منتفی می‌شود؛ زیرا مستلزم این است که آیات سَیْف بعد از ناسخ بودن، دوباره نسخ شده باشند. فرض دوم هم مستلزم تقدم ناسخ بر منسوخ خواهد بود. در این مبحث، با روش و براهین نو و روشن، بر درستی صورت سوم استدلال می‌شود. موضوع آزادی دین در اسلام، یکی از مباحث مهم در عرصۀ فقه و تفسیر قرآن کریم است. طبق آیات نفی اکراه، هر کس در انتخاب دین آزاد است و طبق ظاهر آیات سَیْف، افراد در انتخاب دین آزاد نیستند. بین آیات سَیْف و نفی اکراه، یکی از این چهار رابطه برقرار می‌شود: 1. آیات سَیْف، ناسخ آیات نفی اِکْراهند، بنابراین با نزول این آیات حکم آزادی دین نسخ شده است؛ 2. عکس مورد قبل؛ یعنی با نزول آیات نفی اکراه، مسألۀ اکراه در دین نسخ شده است؛ 3. آیات سَیْف، مخصص عموم آیات نفی اکراه هستند، بنابراین افراد در انتخاب دین آزادند، مگر در مواردی که در آیات سَیْف بیان شده‌ است؛ 4. آیات سَیْف، ناظر به اکراه ظاهری و آیات نفی اکراه ناظر به اکراه باطنی است، پس افراد در باطن مختارند نه در ظاهر. به ‌دلیل نزول آیۀ 29 سورة توبه، بعد از آیات سَیْف (که دلیل آزادی اهل کتاب در دین­داری به ‌شرط پرداخت جزیه است)، فرض اول منتفی می‌شود؛ زیرا مستلزم این است که آیات سَیْف بعد از ناسخ بودن، دوباره نسخ شده باشند. فرض دوم هم مستلزم تقدم ناسخ بر منسوخ خواهد بود. در این مبحث، با روش و براهین نو و روشن، بر درستی صورت سوم استدلال می‌شود. https://jcis.ut.ac.ir/article_75060_4fe42f849f6be92969d3057bfbc80157.pdf